Vaccinatie is een van de meest effectieve interventies binnen de volksgezondheid. Desondanks blijven er in heel Europa en daarbuiten aanzienlijke ongelijkheden bestaan in de vaccinatiegraad, met name onder onderbedeelde en sociaal achtergestelde bevolkingsgroepen. Deze verschillen zijn niet louter het resultaat van individuele keuzes, maar weerspiegelen een complex samenspel van structurele, informatieve, organisatorische en sociale barrières die de toegang tot en de acceptatie van vaccinatie bepalen.

Gemeenschappen kunnen te maken krijgen met meerdere uitdagingen, waaronder een beperkte toegang tot gezondheidszorg, administratieve en logistieke barrières, een lagere gezondheidsvaardigheid, blootstelling aan desinformatie en, niet onbelangrijk, een verminderd vertrouwen in instellingen. Tegelijkertijd kampen gezondheidszorgsystemen vaak met beperkingen, waaronder een beperkte capaciteit, werkdruk en een gefragmenteerde dienstverlening. Als gevolg hiervan zijn vaccinatiediensten soms onvoldoende toegankelijk, acceptabel of afgestemd op de behoeften van verschillende bevolkingsgroepen.

Er is dan ook een groeiend besef dat onderbedeelde bevolkingsgroepen niet zozeer “moeilijk te bereiken” zijn; het zijn eerder de zorgsystemen en -diensten die niet altijd adequaat zijn ontworpen om hen te bereiken. Het verbeteren van de kansengelijkheid op het gebied van vaccinatie vereist een perspectiefverandering — van het verwachten dat individuen hun weg vinden in complexe systemen, naar het aanpassen van systemen zodat ze gemakkelijker toegankelijk zijn, beter inspelen op behoeften en nauwer aansluiten bij de realiteit van het leven van mensen.

In Nederland laten StatLine-gegevens zien dat er in 2019 13.872 Turkse en 19.163 Marokkaanse meisjes (in de leeftijd van 10-15 jaar) woonden. Zij zijn eerste- en tweedegeneratiemigranten, wat betekent dat zij in het buitenland zijn geboren (1e generatie) of in Nederland (2e generatie) en ten minste één ouder hebben die in het buitenland is geboren. Velen van hen kwamen in de jaren zestig naar Nederland en vestigden zich in kleine steden. Tegenwoordig wonen zij verspreid over het hele land, maar voornamelijk in de vier grootste steden van Nederland.

Hoewel de HPV-vaccinatiegraad binnen deze gemeenschappen momenteel onbekend is, zijn er voldoende signalen die erop wijzen dat de dekking lager is dan onder de algemene bevolking. Zo is de deelname aan het MenACWY-vaccinatieprogramma minder frequent wanneer de ouders van adolescenten in het buitenland zijn geboren (52% voor Marokko tegenover 88% voor Nederland). Daarnaast tonen Rondy et al. (2010) in een onderzoek naar een HPV-inhaalcampagne in 2009 aan dat meisjes van wie beide ouders in Turkije of beide ouders in Marokko zijn geboren een aanzienlijk lagere HPV-vaccinatiegraad hebben (respectievelijk 37% (Turkse meisjes) en 24% (Marokkaanse meisjes)), dan meisjes van wie beide ouders in Nederland zijn geboren (51,8%). Dezelfde resultaten zijn te zien bij meisjes met één in Turkije geboren ouder (44%) en bij meisjes met één in Marokko geboren ouder (36,3%).