Ο εμβολιασμός είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις στη δημόσια υγεία. Ωστόσο, σε ολόκληρη την Ευρώπη και πέραν αυτής, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές ανισότητες στην εμβολιαστική κάλυψη, ιδίως μεταξύ των υποεξυπηρετούμενων και των κοινωνικά μειονεκτουσών πληθυσμιακών ομάδων. Αυτές οι διαφορές δεν είναι μόνο αποτέλεσμα ατομικών επιλογών, αλλά αντανακλούν μια σύνθετη αλληλεπίδραση δομικών, ενημερωτικών, οργανωτικών και κοινωνικών εμποδίων που διαμορφώνουν την πρόσβαση στον εμβολιασμό και την αποδοχή του.

Οι κοινότητες ενδέχεται να αντιμετωπίζουν πολλαπλές προκλήσεις, όπως περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, διοικητικά και υλικοτεχνικά εμπόδια, χαμηλότερα επίπεδα γραμματισμού σε θέματα υγείας, έκθεση σε παραπληροφόρηση και, κυρίως, μειωμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Ταυτόχρονα, τα συστήματα υγείας συχνά αντιμετωπίζουν περιορισμούς, όπως περιορισμένη χωρητικότητα, πιέσεις στο εργατικό δυναμικό και κατακερματισμένη παροχή υπηρεσιών. Ως αποτέλεσμα, οι εμβολιαστικές υπηρεσίες ενδέχεται να μην είναι επαρκώς προσβάσιμες, αποδεκτές ή ανταποκρινόμενες στις ανάγκες των διαφορετικών πληθυσμών.

Ως εκ τούτου, αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ότι οι υποεξυπηρετούμενοι πληθυσμοί δεν είναι «δυσπρόσιτοι»· αντίθετα, τα συστήματα και οι υπηρεσίες υγείας δεν είναι πάντα επαρκώς σχεδιασμένα για να τους προσεγγίσουν. Η βελτίωση της ισότητας στον εμβολιασμό απαιτεί μια αλλαγή προοπτικής — από το να περιμένουμε από τα άτομα να πλοηγηθούν σε περίπλοκα συστήματα, στο να προσαρμόσουμε τα συστήματα έτσι ώστε να είναι ευκολότερα προσβάσιμα, πιο ανταποκρινόμενα και πιο στενά ευθυγραμμισμένα με την πραγματικότητα της ζωής των ανθρώπων.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη UNICEF, τον Ιούνιο του 2019 υπολογιζόταν ότι βρίσκονταν 29.000 παιδιά μετανάστες. Η μεταναστευτική/προσφυγική κρίση που ξεκίνησε το 2015 συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με συχνές κλιμακώσεις των ροών, όπως αυτές που προέρχονται από την Τουρκία. Για παράδειγμα, τον Μάρτιο του 2020 χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες συγκεντρώθηκαν στα ελληνοτουρκικά χερσαία σύνορα ζητώντας είσοδο στην Ευρώπη. Έκτοτε, και λόγω της πανδημίας COVID-19, η κρίση αυτή έχει προσωρινά υποχωρήσει. Ωστόσο, οι ροές παρουσιάζουν εκ νέου αύξηση καθώς πλησιάζουν οι καλοκαιρινοί μήνες. Σύμφωνα με στοιχεία του 2019, περίπου ένας στους τρεις πρόσφυγες στην Ελλάδα είναι παιδιά, ενώ η αναλογία γυναικών:ανδρών είναι 1:2 (UNHCR, 2019). Η πλειονότητα των παιδιών προέρχεται από το Αφγανιστάν (45,2%) και τη Συρία (22,8%).

Μέχρι τον Μάρτιο του 2017, ο εμβολιασμός των παιδιών μεταναστών/προσφύγων πραγματοποιούνταν κυρίως από μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) υπό τον συντονισμό του ελληνικού Υπουργείου Υγείας. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το 2018 περίπου το 80% των παιδιών της μεταναστευτικής/προσφυγικής κοινότητας ηλικίας 1-14 ετών είχε λάβει την πρώτη δόση του εμβολίου MMR (Ιλαράς, Παρωτίτιδας, Ερυθράς), ενώ το 45% έλαβε τη δεύτερη δόση. Μεταξύ των παιδιών ηλικίας 0-4 ετών, σχεδόν το 50% είχε εμβολιαστεί με την πρώτη δόση του MMR και λιγότερο από το 25% με τη δεύτερη.¹ Καθώς ο εμβολιασμός κατά του HPV δεν είναι διαθέσιμος στην Ελλάδα για παιδιά πρόσφυγες/μετανάστες, δεν υπάρχουν διαθέσιμα ποσοστά εμβολιασμού για αυτήν την ευάλωτη κοινότητα. Το έργο Mig-HealthCare – «Ελαχιστοποίηση των ανισοτήτων στην υγεία και βελτίωση της ένταξης των ευάλωτων μεταναστών και προσφύγων στις τοπικές κοινότητες» είναι ένα τριετές έργο της ΕΕ που συντονίζεται από την PROLEPSIS, εταίρο της κοινοπραξίας RIVER-EU. Στο πλαίσιο του έργου διεξήχθη έρευνα σε 10 κράτη μέλη της ΕΕ μεταξύ 1.300 προσφύγων/μεταναστών άνω των 18 ετών. Το 73,3% των μεταναστών (874 από τις 1.193 έγκυρες απαντήσεις) δεν διέθετε κάρτα εμβολιασμού (έναντι 26,7% που διέθετε). Συγκεκριμένα για την ιλαρά, το 13% του δείγματος απάντησε ότι είχε εμβολιαστεί κατά της ιλαράς, το 16% δήλωσε ότι δεν γνώριζε, ενώ το 70% δεν είχε εμβολιαστεί κατά της ιλαράς.